ระบบไฮดรอลิกจะทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพจำเป็นต้องอาศัยตัวกลางในการส่งกำลังหรือส่งแรงดันไปยังจุดที่ต้องการใช้กำลังนั้น ซึ่งตัวกลางในการส่งแรงที่ว่านี้ก็คือ “น้ำมันไฮดรอลิก” นั่นเอง          

หากจะให้กล่าวถึงการทำงานของระบบไฮดรอลิกอย่างง่าย ก็จะขออธิบายด้วยวงจรการเดินทางของน้ำมันไฮดรอลิกใน 1 วงรอบ ดังนี้

อ่างน้ำมัน ⇒⇒ Filter ⇒⇒ Pump ⇒⇒ Control Valve ⇒⇒ Hydraulic Cylinder ⇒⇔ Return line filter ⇒⇒ อ่างน้ำมัน

จะเห็นได้ว่าจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุดของวงจรเกิดที่ “อ่างน้ำมัน” โดยจุดนี้เป็นจุดพักที่น้ำมันจะทำการคลายความร้อนที่น้ำมันนำพาออกมาจากระบบไฮดรอลิก ในขณะเดียวกันอ่างน้ำมันยังเป็นจุดพักให้น้ำมันได้สลายฟองอากาศที่เกิดขึ้นจากการเคลื่อนที่อีกด้วย ซึ่งน้ำมันไฮดรอลิกที่มีอุณหภูมิต่ำลงและไม่มีฟองอากาศแล้วจะถูกดูดกลับเข้าสู่ระบบไฮดรอลิกต่อไป  

Filter และ Return line filter  เพื่อให้น้ำมันไฮดรอลิกที่ถูกดูดไปใช้ในระบบมีความสะอาดปราศจากสิ่งปนเปื้อน จึงได้มีการติดตั้งตัวกรองหรือ filter เพื่อดักจับสิ่งสกปรกหรือเศษโลหะที่อาจปะปนในน้ำมันไฮดรอลิก ซึ่งหากสิ่งไม่พึงประสงค์นี้หลุดเข้าไปสู่ระบบอาจทำให้เกิดความเสียหายแก่อุปกรณ์ภายในได้

Pump ปั๊มหรืออุปกรณ์เพิ่มแรงดันถือเป็นอุปกรณ์ที่มีความสำคัญที่สุดในระบบไฮดรอลิก เนื่องจากปั๊มคือตัวสร้างแรงดันให้กับน้ำมันในระบบ ซึ่งในจุดนี้จะเกิดการเสียดสีและมีอุณหภูมิสูง ดังนั้นการเลือกใช้น้ำมันไฮดรอลิกให้เหมาะสมกับชนิดของ pump จึงมีความสำคัญมาก

Control Valve  น้ำมันที่ถูกเพิ่มแรงดันแล้วจะถูกส่งมายังวาล์วเพื่อทำการปรับระดับแรงดันให้มีความดันที่เหมาะสม นอกจากนั้นวาล์วยังทำหน้าที่ในการกำหนดทิศทางของน้ำมันที่จะถูกส่งไปใช้ยังจุดต่างๆด้วย

Hydraulic Cylinder หากจุดเริ่มต้นการเดินทางของน้ำมันไฮดรอลิกเริ่มจากอ่างน้ำมัน “กระบอกไฮดรอลิก”  ก็คงถือเป็นจุดสิ้นสุดหรือเป็นเส้นชัยของการเดินทางก็ว่าได้ เนื่องจากที่จุดๆนี้เป็นจุดที่เครื่องจักรเกิดการนำแรงดันจากน้ำมันไฮดรอลิกไปใช้งาน ไม่ว่าจะเป็นการ กด อัด ตัด หรือการยก เมื่อแรงดันจากน้ำมันไฮดรอลิกถูกใช้ไปแล้ว น้ำมันก็จะถูกส่งกลับไปยังจุดเริ่มต้นเพื่อเริ่มกระบวนการวนซ้ำต่อไปนั่นเอง  

จากที่กล่าวมาข้างต้นจะเห็นได้ว่าน้ำมันไฮดรอลิกมีความสำคัญอย่างมากในการเป็นตัวกลางในการถ่ายทอดกำลัง แต่นอกจากหน้าที่ดังกล่าวแล้วน้ำมันไฮดรอลิกยังมีหน้าที่ในการขจัดและนำพาสิ่งสกปรกออกจากระบบไฮดรอลิก อีกทั้งในส่วนที่เกิดการเสียดสีอย่างเช่นกระบอกสูบ หรือปั๊มไฮดรอลิก น้ำมันยังสามารถทำหน้าที่ในการลดแรงเสียดทานและลดการสึกหรอของอุปกรณ์ต่างๆได้อีกด้วย

ในงานอุตสาหกรรมและงานก่อสร้างเครื่องจักรกลบางชนิดเป็นแบบขับเคลื่อนโดยกำลังดันลม เครื่องมือลมพวกนี้แบ่งตามลักษณะทำงานได้เป็น 3 ชนิด คือ

• เครื่องมือที่ทำงานแบบเคาะหรือทุบ เช่น ฆ้อน หรือปั้นจั่น
• เครื่องมือชนิดที่หมุน เช่น สว่าน เครื่องบดเจียร หรือปั๊ม
• เครื่องมือที่ใช้แรงกดดันคงที่ เช่น เครื่องมือยกของ หรือเครื่องมือที่ใช้จับยึดเกาะ

            เครื่องมือบางอย่างมีลักษณะการทำงานของทั้ง 2 ชนิดดังกล่าวรวมกัน เช่น สว่านที่ใช้เจาะหิน เป็นเครื่องมือลมที่ทำงานโดยทั้งแบบเคาะ      และหมุนในขณะเดียวกัน

           การหล่อลื่นเครื่องมือเหล่านี้น้ำมันที่ใช้จะเป็นชนิดพิเศษ การหล่อลื่นด้วยมอเตอร์ แบริ่ง และเฟืองอาจจะแยกกัน (โดยใช้น้ำมันหรือจารบี) หรืออาจหล่อลื่น โดยน้ำมันตัวเดียวกันกับที่ใช้ในห้องอากาศ (Air Chambar) ชิ้นส่วนที่เคลื่อนไหวในห้องอากาศถูกหล่อลื่นโดยตัวหล่อลื่นน้ำมัน หรือโดยละอองน้ำมันที่อยู่ในอากาศที่ถูกอัด โดยระบบ Airline Lubricator หรือ Microfog Lubricator การเลือกน้ำมันหล่อลื่นในห้องอากาศจะขึ้นอยู่กับการออกแบบและการทำงานของเครื่องมือซึ่งต้องคำนึงถึงสิ่งต่อไปนี้

1. .การขยายตัวของอากาศอย่างรวดเร็วภายในเครื่องมือ ทำให้อุณหภูมิลดต่ำลงอย่างมาก ดังนั้นน้ำมันที่ใช้จำเป็นต้องมีจุดไหลเทต่ำ ( Low Pour Point )
2. ในทางตรงข้ามกับข้อ1 หยดน้ำมันในทางเดินของอากาศที่ถูกอัดจะมีอุณหภูมิสูง อันนี้เป็นสาเหตุที่ว่าน้ำมันที่ใช้ต้องสามารถต้านทานการทำปฏิกิริยากับอ็อกซิเจน ปฏิกิริยานี้ทำให้เนื้อน้ำมันแปรสภาพเป็นสารเหนียว)
3. เนื่องจากอากาศหรือสารที่ถูกอัดมักจะมีความชื้นสูง โดยเฉพาะการทำงานใต้ดินซึ่งอาจมีความแตกต่างของอุณหภูมิอย่างมากระหว่างลมที่เครื่องอัดอากาศ (โดยปกติจะอยู่บนดิน) และลมที่ถูกส่งไปยังเครื่องมือที่ใช้ใต้ดิน ในกรณีนี้ความชื้นในอากาศดังกล่าวจะมีผลกระทบสองทางคือ จะเกิดการกัดกร่อนและการชะล้างน้ำมันหล่อลื่นออกไปจากผิวโลหะ ดังนั้นน้ำมันพวกนี้ต้องสามารถป้องกันการกัดกร่อนและรวมกัวกับน้ำได้ในบริเวณที่มีน้ำมาก
4. เนื่องจากช่องว่างระหว่างผิวโลหะของเครื่องมือบางชนิดค่อนข้างแคบ น้ำมันหล่อลื่นต้องสามารถป้องกันการสึกหรอได้ดีด้วย ถ้าเครื่งอมือถูกใช้งานหนักมากต้องสามารถรับแรงกดสูงๆได้ด้วย เช่น งานเจาะหินซึ่งต้องใช้แรงเจาะเฉือนอย่างรุนแรง